ДАНАЛЫҚ ФОРМУЛАСЫ! ФОРМУЛА МУДРОСТИ!
Даналық формуласы
Бүгінгі таңда Қазақстанның азаматтық қоғамы ағымдағы жылдың 1 шілдесінен бастап Қазақстан Республикасының Жаңа Конституциясының күшіне енуіне байланысты институционалдық жаңарудың және Мемлекет басшысының стратегиялық бағытын практикалық жүзеге асырудың маңызды кезеңіне қадам басты. Ұлттың жаңа сапасын қалыптастыру, әлеуметтік әділеттілікті орнату және экономикалық әлеуетті нығайту ісінде аға буынның өмірлік тәжірибесі мен интеллектуалдық әлеуеті мемлекеттік реформалардың қозғаушы күшіне айналуы тиіс. Осы тұрғыда ардагерлер қозғалысы қоғамдық сананы трансформациялауға және ел дамуындағы өзекті тәрбиелік міндеттерді шешуге бағытталған өз стратегиясын ұсынады. 1-тарау. Реформаларды жүзеге асырудағы және ұлттың жаңа сапасын қалыптастырудағы ардагерлердің рөлі Аға буын өздерінің басты рөлін Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың Әділетті Қазақстанды құру және «Адал азамат» тұжырымдамасын қалыптастыру жөніндегі стратегиялық бағытын қолдаудан көреді. Қоғам берік моральдық тірекке мұқтаж және дәл осы ардагерлер активі өскелең ұрпақты тәрбиелеу миссиясын өз мойнына алуға дайын. Бұл жұмыс негізгі жеті іргелі бағыт бойынша құрылатын болады, олардың әрқайсысы қазіргі кезеңде ерекше өзекті, терең идеологиялық әсерге ие және сәтті жүзеге асырылған жағдайда елдің терең ойлайтын, әділ азаматының жаңаруы мен қайта өрлеуіне ықпал етеді: Үлкенге құрмет — ұлттық дәстүр және әлеуметтік қамқорлық. Бұл тек сыпайылық таныту емес, әлеуметтік тұрақтылықтың негізі және ұлттың мәдени иммунитеті. Үлкен жасты құрметтеу ұрпақтарды біртұтас тарихи тізбекке байланыстырады, жастарды рухани бос кеңістік пен нигилизмнен қорғайды. Сонымен қатар құрмет сезілерлік мемлекеттік және қоғамдық қолдаумен нығайтылуы тиіс. Осыған байланысты Ардагерлер ұйымы еңбек адамы мен еңбегі сіңген зейнеткердің сапалы жаңа, жоғары имиджін қалыптастыруды мақсат етеді. Мемлекеттік деңгейде қарт азаматтар үшін жүйелі әлеуметтік преференциялар пакетін, сондай-ақ қоғамдық орындарда үлкендерге құрметпен қарауды қамтамасыз ету, қоғамдық және қала маңындағы көліктерде жүру бойынша шығынсыз шараларды белсенді түрде бастамашылық ету және ілгерілету жоспарлануда. Ардагерлердің әл-ауқатына сөзбен емес, іспен қамқорлық жасау — өскелең ұрпақ үшін құрмет көрсетудің ең жақсы үлгісі. Осыған байланысты қазіргі уақытта Оқу-ағарту министрлігімен және Көлік министрлігімен меморандумдардың жобалары дайындалуда. «Ауыл» партиясымен меморандумға қол қойылды, сондай-ақ Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігімен ынтымақтастық туралы құжат дайындалып, жақын күндері қол қойылатын болады. Мемлекеттік органдармен бірлескен жұмыс орта мерзімді перспективада алға қойылған мақсаттарға қол жеткізуге мүмкіндік береді. «Кітаппен болашаққа». Клиптік ойлау мен ақпараттық шу дәуірінде кітап ұзақ мерзімді есте сақтауды, аналитикалық ақыл-ой мен эмпатияны дамытудың басты құралы болып қала береді. Ардагерлер жастарға мынаны жеткізеді: кітап оқитын ұрпақ әлеуметтік желілердің таспаларын ғана парақтайтын қауымды әрқашан басқаратын болады. Ардагерлердің орасан зор оқырмандық тәжірибесі өскелең ұрпақты оңай бағыттап, кітапты қайтадан сұранысқа ие және білімнің басты қайнар көзіне айналдыра алады. «Алтын Орда» — тарихи сана және бабалар аманаты. Жошы ұлысынан бастап «Алаш» қозғалысына дейінгі өз тарихын білу мемлекеттік ойлауды қалыптастырады. Тарихи жады — бұл өткенге соқыр сезіммен бас ию емес, сыртқы идеологиялық манипуляцияларға қарсы қалқан және егемендік мақтаныштың негізі. Алтын Орда тарихына арналған іргелі жеті томның бірі әрбір ардагер отбасында үстел үсті кітабына айналуы тиіс. Отбасылық құндылықтарды дәріптеу және ажырасу мәселесі. Отбасы — мемлекеттің шағын моделі. Жас некелердің бұзылуы елдің әлеуметтік құрылымын әлсіретеді. Ардагерлер некенің институционалдық беріктігінің жанды үлгісі ретінде әрекет етіп, төзімділік, өзара жауапкершілік және жасампаз ымыраға келу құндылықтарын таратады. Дәстүрлі дін және ұлттық бірегейлік (Жат ағымдарға жол жоқ). Халқымыздың шынайы руханилығы тарихи тұрғыдан жанжалсыз, ол әрқашан зайырлы өмір салтымен, ұлттық мәдениетпен және заңға деген құрметпен үйлесім тапқан. Радикализмге тосқауыл қою — бұл Қазақстанның егемендігі мен ішкі қауіпсіздігін қорғау. Қабылданып жатқан заңнамалық шаралармен қатар, ардагерлер белсенділері беделді сөз бен сендіру күшімен қателескен азаматтарға қатысты алдын алу тәрбиелік әсерін көрсететін болады. Жастарды тәрбиелеу: адал адам, табиғатқа сүйіспеншілік және жасампаз патриотизм. Патриотизм ұрандармен емес, нақты істермен өлшенеді. «Адал азамат» — бұл киелі жерге қоқыс тастамайтын, өзгенің еңбегін құрметтейтін және өзінің жеке жетістігін Отанының жетістігімен байланыстыратын адам. Ардагерлердің жеке үлгісі және қарапайым ақиқаттарды қажымай-талмай түсіндіруі барлық жерде насихат пен үгіт-насихат жұмыстарында лайықты орын алады. Жағымсыз әдеттермен күрес (құмар ойындар). Лудомания — қоғамның генофондын бұзатын, ұлттық қауіпсіздікке төнген жасырын қауіп. Ардагерлер жеңіл ұтыстың адамды ерік-жігерден, болашақтан және адамдық қадір-қасиеттен айыратын елес екенін түсіндіре отырып, қатаң профилактикалық жұмыстарды жалғастырады. Осы іргелі ұлттық құндылықтарды таратудың тиімді құралы ретінде біз бастамашылық еткен ауқымды «Цифрлық ұзақ өмір» жобасы қызмет етуге тиіс. Оның негізіне өзара рухани баю форматында құрылатын бірегей ұрпақаралық диалог енгізілген. Жоба аясында жастар аға буынның қазіргі заман талабына сай шындыққа бейімделуіне көмектеседі, қарт адамдарды тез дамып келе жатқан цифрлық технологиялар қоғамында әлеуметтік белсенді болуға үйретеді. Өз кезегінде, ардагерлер осы жанды қарым-қатынас процесінде өскелең ұрпаққа көпғасырлық тәжірибені, даналықты және дәстүрлі рухани-адамгершілік бағдарларды мирас етіп тапсырады. Үкіметтік Емес Ұйымдар және мемлекеттік органдармен практикалық өзара іс-қимыл Қазіргі жұмыс стилі нақты істер мен мықты серіктестіктер рельсіне көшуді талап етеді. Соңғы уақытта Орталық кеңес бірқатар маңызды келісімдер жасасты, олар қазірдің өзінде жергілікті жерлерде айтарлықтай нәтижелер беруде. Тоғызқұмалақ федерациясымен серіктестік: Ұлы даланың интеллектуалдық мұрасын сақтауға бағытталған. Бүкіл ел бойынша ардагерлер балалар үшін тәлімгер ретінде әрекет етіп, ұлттық ойындар арқылы олардың стратегиялық ойлауын дамытады. Бұл тек дәстүрді беру ниеті емес, сонымен қатар қарт адамдардың өздерінің жоғары интеллектуалдық белсенділігін қолдау құралы болып табылады. Осылайша, аталған меморандумдарға қол қою — бұл жай ғана ниет декларациясы емес, тұтас әлеуметтік-экономикалық экожүйені құру. Мұндай келісімдер арқылы Орталық кеңес мемлекет пен азаматтық сектор арасында көпірлер орнатады. Ардагерлер тәжірибесі мен серіктестеріміздің ресурстарының синергиясы ең күрделі міндеттерді шешуге мүмкіндік береді: шағын ауылдардың экономикасын көтеруден бастап қала жастарының интеллектуалдық дамуына дейін. Бұл қолданбалы ынтымақтастық форматы Ардагерлер ұйымының жалпыреспубликалық деңгейде тиімді әлеуметтік жобаларды генерациялауға және сәтті масштабтауға қабілетті екенін дәлелдейді. Халық Кеңесі арқылы құқықтық бастамалар Қазіргі шындықта Ардагерлер ұйымы өз алдына өршіл құқықтық міндеттер қояды. Бүгін біз тек қолданыстағы ережелерге бейімделіп қана қоймай, қарт азаматтарды әлеуметтік қорғауды және қоғамдық қауіпсіздікті реттейтін құқықтық өрісті жақсартудың жолдарын белсенді түрде іздестірудеміз. Дәл осы беделді қоғамдық платформа — Халық Кеңесі арқылы біздің ұйым бейінді заңнамаға қажетті өзгерістер мен түзетулерді бастамашылық етуді жоспарлап отыр. Сонымен қатар ұйым құқық бұзушылықтың алдын алу және жастарды тәрбиелеу саласында түбегейлі жаңа құрылымдық құқықтық бастаманы ұсынады. Бүгінде қоғамда ұсақ бұзақылық немесе өзге де елеусіз әкімшілік теріс қылықтар жасаған жастарды әкімшілік қамауға алу тәжірибесі бар. Алайда құқық бұзушыны беделді ақсақалдардың қадағалауы мен тәлімгерлігіне берудің тәрбиелік әсері оны оқшаулаудан гөрі әлдеқайда жоғары. Осыған байланысты Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекске (ӘҚБтК) елеусіз теріс қылықтар жасаған адамдарды әкімшілік қамаудан босатуға және соттың немесе уәкілетті органдардың шешімі бойынша оларды Ардагерлер кеңестерінің тікелей кепілдігіне (тәрбиелік бақылауына) беруге мүмкіндік беретін арнайы норма енгізу орынды деп есептеледі. Бұл жүйе аясында жас ұрпақтың қателескен өкілі белгіленген мерзімді оқшаулағышта емес, Ардагерлер ұйымының мүшелерімен тығыз байланыста өткізіп, тәлімгерлік және қоғамдық пайдалы еңбек арқылы моральдық-адамгершілік тұрғыдан түзелу мектебінен өтеді. Бұл қадам Ардагерлер ұйымының мәртебесі мен беделін мемлекеттік деңгейге көтереді: бірлестік жай ғана консультативтік орган емес, мемлекеттік-тәрбиелік функциялар жүктелген пәрменді институтқа айналады. Бұл экспериментті елдің бірнеше елді мекенінде пилоттық нұсқада апробациялау ұсынылады. Алайда ауқымды мемлекеттік реформалар азаматтық қоғам институттарының өздерін де жаңартуды талап етеді. Қозғалыстың ұйымдастырушылық және шабыттандырушы күшін Орталық аппарат және оның облыстардағы, қалалар мен аудандардағы филиалдары жүзеге асырады, мұнда басшыларды іріктеу маңызды процесс болып табылады. Қазіргі кезеңде ҮЕҰ секторында басқарушы кадрлардың ауысымдылық принципін заңнамалық тұрғыдан бекіту қажеттілігі пісіп-жетілді. Елдің жоғары саяси институттарымен ұқсастық бойынша, «Қоғамдық бірлестіктер туралы» Заңда қоғамдық бірлестіктер басшыларының өз лауазымында қатарынан ең көбі екі мерзімнен артық болуын шектейтін норманы бекіту орынды. Басқару буынында көп жылдар бойы, ауысымсыз болу көбінесе жұмыстың динамикасының төмендеуіне және тоқырауға әкеледі. Екі мерзім принципін енгізу ұйымдарды кадрлық тоқыраудан қорғайды және оның орнына жігерлі, ынталы актив келетін сабақтастықты қамтамасыз етеді. Бастауыш ардагерлер ұйымының филиалдары — қозғалыстың негізі Біздің ұйымның күші орталық аппараттың кабинеттерінде емес, оның бастауыш буынында. Бұған жақында Солтүстік Қазақстан облысына жасалған жұмыс сапары айқын дәлел болды. Вагулино ауылындағы (Петропавл өңірі) бастауыш ардагерлер ұйымына барған Орталық кеңес басшылығы барлық нақты, жанды жұмыстың дәл осы жергілікті жерлерден басталатынына жеке көз жеткізді. Вагулинода ардагерлер активінің әр үйдің тыныс-тіршілігін қалай бақылап отырғаны анық көрінеді — кімге отын, кімге дәрі-дәрмек керек екенін біледі, ал кім ауыл жастары үшін үйірмелерді жеке жүргізуге дайын. Бұл тәжірибе ауылдардағы, аудандардағы және кәсіпорындардағы бастауыш ұйымдардың бүкіл қозғалыстың басты іргетасы екенін дәлелдейді. Жақында Астана, Көкшетау, Қарағанды және Петропавл қалаларында өткен және ардагерлер кеңестерінің өкілдерін біріктірген дөңгелек үстелдер жергілікті жерлердегі қуатты шоғырлануды анық көрсетті. Бұл кездесулер біздің 7 басым бағытымызды толық қолдайтынын көрсетті. Өңірлер тәлімгерлік векторында белсенді және жүйелі жұмыс істеуге өздерінің толық дайындығын жеткізді. Қарт адамдардың жасампаз белсенділігін мемлекет тарапынан қолдаудың маңызы зор. Жергілікті жерлерде Белсенді ұзақ өмір сүру орталықтарының (БҰО) құрылысына және олардың жұмысын қамтамасыз етуге бөлінген мемлекеттік бюджет өзінің ең жоғары әлеуметтік тиімділігін көрсетті. Бүгінде мыңдаған ардагерлер бұл орталықтарды өзара пікір алмасудың толыққанды платформасына айналдырып, спорт пен мәдени демалыстың 30-дан астам түрі бойынша секцияларға белсенді қатысуда. Бұл аға буынның денсаулығына қамқорлық жасап қана қоймай, олардың қоғамдық жұмысқа арналған жасампаздық әлеуетін ұзақ жылдар бойы сақтауға мүмкіндік береді. Осыған байланысты Орталық кеңес өз алдында жасампаздықтың үлкен ауқымын көреді. Бүгінде Қазақстанда 2,5 миллионға жуық зейнеткер бар. Егер олардың бестен бір бөлігі — 500 мың белсенді ардагер — жастармен жүйелі жұмысқа қосылып, әрқайсысы тек 20 жасты (өз туыстарын, немерелерін және көршілерін) өздерінің жеке тәрбиесіне және тәлімгерлікке алатын болса, біз орасан зор нәтиже аламыз. Бұл ұлттық құндылықтарды терең түсінетін, дәстүрді қастерлейтін және мемлекеттік негіздерді құрметтейтін еліміздің 10 миллион азаматы. Бұл бір кішкентай ауылдық бастауыштан басталып, бүкіл республиканы қамтитын шынайы рухани жаңғырудың ауқымы. Мал шаруашылығындағы қайта өңдеу индустриясын дамыту перспективалары және АӨК-ті қаржыландыруды әртараптандырудың инновациялық тетіктері Өскелең ұрпақтың бойында туған жерге және табиғатқа ұқыпты қарауды қалыптастыру, ата-бабамыздың ұлттық дәстүрлері мен әдет-ғұрыптарын қайта жаңғырту, сондай-ақ балалық шақтан берік еңбек дағдыларын сіңіру көп жағдайда урбанизация қарқынын бәсеңдетуге және жастардың қалалық көпқабатты үйлерден ауылдық жерлерге қайта оралуын ынталандыруға байланысты. Мұндай тамырға оралу үдерісі қазақстандық ауылға жаңа тыныс беріп, оны түлетуге қабілетті, алайда бұл мақсатқа қол жеткізу үшін ауылдық аймақтарда берік экономикалық және инфрақұрылымдық ынталандыру тетіктерін құру қажет. Азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету және аграрлық секторды сапалы дамыту тұрақты түрде өсудің қосымша резервтерін іздеуді және ынталандыру шараларын жетілдіруді талап етеді. Балық аулау әуесқойы ретінде мен көптеген жылдар бойы ұлы даламыздың ең шалғай бұрыштарына барып, түрлі өзендер мен көлдерге жүздеген шақырым жол жүрдім. Осы көпжылдық сапарлардан соңғы төрт-бес жылдағы ауқымды инфрақұрылымдық түрленулердің айқын көрінісі қалыптасады, бұл шынайы таңданыс пен мақтаныш тудырмай қоймайды. Көптеген шалғай ауылдарда бүгінде сапалы асфальт төселген — бұл орасан зор шығындар, күрделі логистиканы, ауыр техниканы ауыстыруды және жергілікті жерлерде автономды асфальтбетон зауыттарын орналастыруды талап етеді. Жолдармен қатар ауылдардың сыртқы келбеті де түбегейлі өзгерді: барлық жерде үлгілі тазалық сақталады, жаңа заманауи мектептер салынуда, мешіттер бой көтеруде, шағын спорт ғимараттары ашылуда, автобус аялдамалары абаттандырылуда. Ауыл сөзбе-сөз көз алдымызда өзгеріп жатыр. Ауыл шаруашылығы министрлігінің 2026 жылғы 1 маусымдағы мәліметтері бойынша, отандық мал шаруашылығы секторы тұрақты динамика көрсетуде: ірі қара мал (ІҚМ) басы 10 млн-ға, ұсақ мүйізді мал (ҰММ) — 26,7 млн-ға жетті, ал жылқы саны 5,4 млн басты құрайды. Сала үшін қосымша серпін ретінде ағымдағы жылы мал өсіруге және оның басын көбейтуге тікелей бағытталған жеңілдікті 6%-бен 300 миллиард теңге бөлінуі қызмет етеді. Әрине, мал шаруашылығының қарқындауы заңды түрде ілеспе шикізат — былғары материалы мен жүн көлемінің еселеп артуына әкеледі. Сонымен қатар мал басының өсу қарқынына ілесу үшін қайта өңдеу секторының ағымдағы қуаттылығы әлі де кеңейтуді қажет етеді. Ауыл шаруашылығы министрлігінің мәліметінше, республикада жалпы қуаттылығы 29 мың тонна болатын жүн өңдейтін 9 кәсіпорын, сондай-ақ тері өңдейтін 12 кәсіпорын жұмыс істейді. Индустриялық картаны кеңейту шеңберінде Жамбыл, Батыс Қазақстан, Алматы облыстарында және Алматы қаласында тағы 4 зауыттың құрылысын жүргізуде. Алайда, іске қосылып жатқан объектілерге қарамастан, іске асырылмаған әлеуеттің ауқымы жоғары болып қала береді: жыл сайын өндірілетін ІҚМ терісінің жалпы көлемінің тек 6%-ға жуығы ғана ішкі қуаттылықтармен игеріледі. Қалған былғары шикізаты (шамамен 2,8–3 млн дана тері) мен жүн әзірге экономикалық айналымнан тыс қалып отыр. Тағы бір өткір әрі жүйелі реттеуді талап ететін мәселе — жыл сайынғы қасиетті Құрбан айт мерекесі кезінде құнды субөнімдердің жаппай қоқысқа тасталуы және мал сою орындарында антисанитарлық жағдайлардың туындауы. Егер архивтік мәліметтерге сәйкес, 2016 жылы ритуалдық құрбандыққа шалу көлемі 1 млн қойдан асқан болса, бүгінде, ең қарапайым сарапшылық есептеулер бойынша, ол 300 мыңнан астам басты құрайды. Осыған байланысты, барлық деңгейдегі әкімдіктердің патронажымен бұл мәселеге жедел түрде кәсіпкерлік әрі шаруашылық тәсілмен келу қажет. Малдың ішек-қарны мен субөнімдері — бұл нағыз жеңсік ас және дәрумендер мен микроэлементтердің орасан зор қоймасы, олардың пайдалылық коэффициенті көбінесе еттің өзіне қарағанда айтарлықтай жоғары. Сонымен қатар, бұл шикізат жоғары технологиялық фармацевтика өнеркәсібінде және мамандандырылған биоқоспалар өндірісінде пайдалану үшін үлкен әлеуетке ие. Аталған түйткілді тиімді шешу экологиялық тәуекелдерді жойып қана қоймай, еліміздің азық-түлік қоржынын бір мезгілде нығайтуға мүмкіндік береді. Жоғарыда айтылғандарға байланысты, қайта өңдеу индустриясын терең дамыту жастардың жаңартылған, заманауи ауылдарға оралуына қуатты серпін бере алады. Шикізат көлемінің алдағы уақытта артуын ескере отырып, жаңа қайта өңдеу қуаттылықтарын салу үшін қаржыландыру көздерін түбегейлі әртараптандыру жөніндегі ұсыныс қызығушылық тудырады. Атап айтқанда, пәрменді қадам ретінде ардагерлердің дағдарыстық құбылыстарды еңсеру кезеңдерінде бөлінген, кезінде екінші деңгейдегі банктер қайтармаған қалған 1,1 триллион теңгені экономиканың нақты аграрлық секторына интеграциялау үшін пайдалану туралы ұсынысы алға тартылды. Бұл салаға ауқымды мемлекеттік инвестициялар толығымен ақталған, экономикалық тұрғыдан негізделген және азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз етуде, сондай-ақ халықаралық нарықта қазақстандық ауыл шаруашылығы өнімдерінің бәсекеге қабілеттілігін арттыруда жылдам нәтижелер береді. Теріні, жүнді, субөнімдерді және сүйек ұнын терең өңдейтін кәсіпорындардың тармақталған желісін құру мал шаруашылығының кешегі қосалқы өнімдерін қосылған құны жоғары, жоғары технологиялық дайын өнімге айналдыруға мүмкіндік береді. Бұл тетікті іске асыруды ауылдық кәсіпкерлік субъектілерін ұзақ мерзімді жеңілдікпен кредиттеу құралдары арқылы мынадай паритеттік шарттарда жүзеге асыру ұсынылады: • Алғашқы 5 жылға негізгі борышты төлеу бойынша бейімделу кезеңін (каникулдар) ұсыну; • Кредит бойынша міндеттемелерді орындауды жоспарлы түрде тек 6-шы жылдан бастау; • Бүкіл қаржыландыру кезеңіне 3 пайыздық мөлшерлемені белгілеу. Осы тұрғыда Ардагерлер ұйымы қоғамдық мониторинг институттарын дамыту арқылы қабылданып жатқан шаралардың ашықтығы мен тиімділігін қамтамасыз етудегі өздерінің ең маңызды мемлекеттік рөлін көреді. Жергілікті жерлердегі тәжірибелі, құзыретті және беделді ардагерлер белсенділері кез келген сыбайлас жемқорлық тәуекелдерінің алдын ала отырып, бөлінетін ресурстардың мақсатты игерілуін қатаң бақылауға алуға, сондай-ақ қайта өңдеу зауыттарының уақтылы пайдалануға берілуін және ауылдық жерлерде тұрақты жұмыс орындарының нақты құрылуын қадағалауға дайын. Өзара іс-қимылдың мұндай форматы мемлекет, қоғам және бизнес арасындағы синергияны нығайтып, қайтарылатын қаржылық активтердің елдің ұзақ мерзімді экономикалық әл-ауқатына қомақты үлес қосуына кепілдік береді. Жоғарыда көрсетілген ауқымды қоғамдық, құқықтық және экономикалық бастамалар ағымдағы жылдың 16 мамырында өткен «Ардагерлер ұйымы» Республикалық қоғамдық бірлестігінің ХІ Съезінен кейін әзірленген жаңартылған бағдарламаның өзегін құрайды. Жоғарыда баяндалған жобаны әзірлеуде және осы өршіл міндеттерді қалыптастыруда өз дамуының түбегейлі жаңа кезеңіне қадам басқан ұйым үшін Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев белгілеп берген ел дамуының стратегиялық бағыттары негізгі идеологиялық және практикалық тірек болды.
Бұл бағдарламалық мақсаттарды жүзеге асыру Ардагерлер ұйымына жалпымемлекеттік маңызы бар шешімдерді әзірлеуге тікелей және тиімді қатысуға, жастардың ауылға оралуына және тұрақтауына ықпал етуге қабілетті ықпалды, жасампаз күш ретінде бекуіне және ең бастысы, қоғамның барлық топтарына, соның ішінде біздің өскелең ұрпағымызға терең жасампаздық және тәрбиелік әсер етуге мүмкіндік береді!
Әбілғазы Құсайынов
«Ардагерлер ұйымы» РҚБ Орталық кеңесінің Төрағасы,
Қазақстан Республикасының мемлекет және қоғам қайраткері.ФОРМУЛА МУДРОСТИ!
Гражданское общество вступило в этап институцио¬нального обновления и практической реализации стратегического курса Главы государства. В деле формирования нового качества нации, установления социальной справедливости и укрепления экономического потенциала жизненный опыт старшего поколения должен стать движущей силой реформ. Роль ветеранов в реализации реформ Ветеранское движение видит свою главную роль в поддерж¬ке курса Президента Касым-Жомарта Токаева на пост¬роение Справедливого Казах¬стана и формирование концепции «Адал азамат». Общество нуждается в прочной моральной опоре, и именно ветеранский актив готов взять на себя миссию по воспитанию подрастающего поколения. Эта работа будет выстроена по семи фундаментальным векторам, каждый из которых имеет глубокое идеологическое воздействие. Первое. Уважение к старшим. На наш взгляд, это не просто дань вежливости, а базис социальной стабильности и культурный иммунитет нации. Почитание возраста связывает поколения в единую историчес¬кую цепь, защищая молодежь от духовного вакуума и нигилизма. Вместе с тем уважение должно подкрепляться ощутимой государственной и общественной поддержкой. В этой связи организация ветеранов ставит своей целью формирование качест¬венно нового, высокого имиджа человека труда и заслуженного пенсионера. Планируется активно инициировать и продвигать на государственном уровне пакет системных социальных преференций для пожилых граж-дан, а также незатратные меры по обеспечению уважительного отношения к старшим в общест¬венных мес¬тах. Второе. Проект «С книгой – в будущее». В эпоху клипового мышления и информационного шума книга остается главным инструментом развития долго¬срочной памяти, аналитического ума и эмпатии. Ветераны доносят до молодежи: читающее поколение всегда будет управлять тем сословием, которое лишь пролистывает ленты соцсетей. Третье. «Золотая Орда» – историческое сознание и завет предков. Память – это не слепое преклонение перед прошлым, а щит против внешних идеологических манипуляций и основа суверенной гордости. Четвертое. Популяризация семейных ценностей и проблема разводов. Распад молодых браков ослабляет социальную ткань страны. Ветераны транслируют ценности терпения, взаимной ответственности и созидательного компромисса. Пятое. Традиционная религия и национальная идентичность. Истинная духовность нашего народа исторически бесконфликт¬на, она всегда гармонировала со светским укладом, национальной культурой и уважением к закону. Наряду с принимаемыми законодательными мерами ветеранский актив будет силой авторитетного слова, оказывающей превентивное воспитательное воздействие в отношении оступившихся граждан. Шестое. Воспитание молодежи: честный человек, любовь к природе и созидательный патриотизм. «Адал азамат» уважает чужой труд и связывает свой успех с успехом Родины. Личный пример ветеранов и неус¬танное разъяснение простых истин займут достойное место в пропаганде и агитации. Седьмое. Борьба с вредными привычками. Лудомания – это скрытая угроза национальной безопасности, разрушающая генофонд общества. Ветераны продолжат заниматься профилактикой, объясняя, что легкий выигрыш – иллюзия, лишающая воли, будущего и человеческого достоинства. Эффективным инструментом для трансляции этих фундаментальных ценностей призван стать инициированный нами масштабный проект «Цифровое долголетие». В его основе – межпоколенческий диалог, выстраи¬ваемый в форма¬те взаимного обогащения. В рамках проекта молодежь помогает старшему поколению адаптироваться к современным реалиям, обучая пожилых людей быть социально активными в быстроразвивающемся обществе цифровых технологий. А ветераны в процессе этого живого общения передают свой опыт, традиционные духовно-нравственные ориентиры. Взаимодействие с НПО и госорганами Современный стиль работы требует конкретных дел и сильных партнерств. За последнее время Центральным советом заключен ряд соглашений. Среди них – партнерство с Федерацией тогызкумалак. Ветераны по всей стране выступают нас¬тавниками для детей, развивая у них стратегическое мышление через национальные игры. Это не только передача традиций, но и инструмент поддержания высокой интеллектуальной активности самих пожилых людей. Другой пример – соглашение по развитию сельских территорий. В рамках проекта «Гусиный хаб» сельским пенсионерам передаются подрощенные гусята и стартовый запас комбикорма для развития личных подсобных хозяйств. А молодежные десанты помогают пожилым людям по хозяйству. Синергия опыта ветеранов и ресурсов наших партнеров позволяет решать сложнейшие задачи: от подъема экономики малых сел до интеллектуального развития городской молодежи. Этот прикладной формат сот¬рудничества доказывает, что организация ветеранов способна генерировать и успешно масштабировать эффективные социальные проекты на общереспубликанском уровне. Правовые инициативы через Халық кеңесі Сегодня мы активно ищем и пути для улучшения правового поля, регулирующего социальную защиту пожилых граждан, общественную безопасность. Через Халық кеңесі наша организация планирует инициировать изменения и поправки в профильное законодательство. Вместе с тем организация предлагает принципиально новую правовую инициативу в сфере профилактики правонарушений и воспитания молодежи. Сегодня бытует практика привлечения к административному аресту молодых людей, совершивших мелкое хулиганство или иные незначительные административные проступки. Однако воспитательный эффект от передачи правонарушителя под надзор и наставничество авторитетных аксакалов несоизмеримо выше, нежели от его изоляции. В связи с этим видится целесообразным внести специальную норму в Кодекс об административных правонарушениях, позволяющую освобождать лиц, совершивших малозначительные проступки, от административного ареста и по решению суда или уполномоченных органов передавать их под прямое поручительство советов ветеранов. Так объединение станет не просто консультативным органом, а действенным институтом, наделенным государственно-воспитательными функциями. Данную инициативу предлагается апробировать в пилотном режиме в нескольких населенных пунктах страны. Масштабные государственные реформы требуют обновления и самих институтов гражданского общества. Организующую и вдохновляющую силу движения несут центральный аппарат и его филиалы в областях, городах и районах, где подбор руководителей является важнейшим процессом. Сейчас назрела необходимость законодательного закрепления принципа сменяе¬мости руководящих кадров в секторе НПО. Первичные ветеранские филиалы Сила нашей организации – в ее первичном звене. Недавно посетив ветеранскую организацию в селе Вагулино Северо-Казах¬станской области, руководство Центрального совета убедилось: вся реальная, живая работа начинается на местах. В Вагулино ветеранский актив знает все проб¬лемы жителей села! Большое значение имеет поддержка государством созидательной активности пожилых людей. Центры активного долголетия на местах показали свою высочайшую социальную эффективность. Тысячи ветеранов находят в них полноценную платформу для общения, занимаются физкультурой и культурным отдыхом более чем в 30 секциях. Сегодня в Казахстане около 2,5 млн пенсионеров. Если хотя бы пятая часть из них – 500 тыс. ветеранов – включится в системную работу с молодежью, и каждый возьмет под свое личное шефство по 20 молодых людей (своих родственников, внуков и соседей), мы получим колоссальный результат. Это 10 млн граждан страны, которые будут осознавать национальные ценнос¬ти, чтить традиции и уважать государственные устои. Роль РОО в развитии АПК Возвращение к корням способно вдохнуть новую жизнь в казахстанский аул, однако для этого требуются прочные экономические и инфраструктурные стимулы. Обеспечение продовольственной безо¬пасности и качественное развитие аграрного сектора требуют постоянного поиска дополнительных резервов рос¬та и совершенствования мер стимулирования. По данным Министерства сельского хозяйства на 1 июня 2026 года, отечественный животноводческий сектор демонстрирует устойчивую динамику: поголовье крупного рогатого скота достигло 10 млн голов, мелкого рогатого скота – 26,7 млн голов, а численность лошадей составляет 5,4 млн голов. Дополнительным импульсом для отрасли выступает выделение в текущем году 300 млрд тенге под льготные 6% годовых, направленных непос¬редственно на выращивание и увеличение поголовья скота. Нуждаются в расширении текущие мощности перерабатывающего сектора. По данным Минсельхоза, в республике функ¬ционируют девять предприятий по переработке шерсти общей мощностью 29 тыс. тонн, а также 12 предприятий по переработке шкур. Ведется строительство еще четырех заводов – в Жамбылской, Западно-Казах¬станской, Алматинской областях и Алматы. Однако масштабы нереализованного потенциала остаются высокими: из общего объема ежегодно произво-димых шкур КРС внутренними мощнос¬тями осваи¬вается лишь около 6%. Остальное кожевенное сырье (порядка 2,8–3 млн штук шкур) и шерсть пока выпадают из экономичес¬кого оборота. Дальнейшее развитие перерабатывающей индустрии может способствовать возвращению молодежи в обновленные современные села. Стратегический интерес представляет предложение по кардинальной диверсификации источников финансирования для строительства новых перерабатывающих мощностей. В частности, в качест¬ве действенного шага выдвинуто предложение ветеранов об использовании оставшихся 1,1 трлн тенге для интеграции в реальный аграрный сектор экономики. Речь идет о не возвращенных в свое время банками второго уровня средствах, выделенных в перио¬ды преодо¬ления кризис¬ных явлений.
Организация ветеранов видит свою государственную роль в обеспечении прозрачности и эффективности реализуемых мер посредством развития институтов общественного мониторинга. Опытный, компетентный и авторитетный ветеранский актив на местах готов взять под жесткий контроль целевое освоение выделяемых ресурсов, упреж¬дая любые коррупционные риски, а также отслеживать своевременный ввод перерабатывающих заводов в эксплуатацию и реальное создание стабильных рабочих мест в сельской местности. Масштабные общественные, правовые и экономические инициативы составляют стержень обновленной программы РОО. Реализация программных целей позволит организации ветеранов утвердиться в качестве влиятельной созидательной силы, способной принимать непосредственное и эффективное участие в выработке решений общегосударственного значения, содействовать возвращению и закреплению молодежи на селе и, самое главное, оказывать глубокое созидательное и воспитательное воздействие на все слои общества.
Абельгази Кусаинов,
председатель Центрального совета
РОО «Организация ветеранов»